Kısa yanıt: Kardiyoloji kalp hastalıklarının tanısı, ilaç tedavisi ve kateterle yapılan girişimlerle ilgilenir; kalp ve damar cerrahisi ise kalp, aort ve vücut damarlarının cerrahi, damar içi ve ameliyatsız tedavisiyle. Göğüs ağrısı, çarpıntı ve tansiyon için genellikle önce kardiyolojiye; varis, bacak şişliği, yürürken bacak ağrısı, ameliyat kararı ve ikinci görüş için kalp ve damar cerrahisine başvurulur.
Bu yazıda öne çıkanlar
- Ani göğüs ağrısı, ani nefes darlığı, bayılma, yüzde kayma ya da soğuk, solgun ve ağrılı bir bacak poliklinik değil 112 durumudur.
- Kardiyolog ile kalp ve damar cerrahı rakip değil, aynı kalp ekibinin iki parçasıdır; karmaşık kararlar birlikte verilir.
- Kalp ve damar cerrahına gitmek ameliyat olacağınız anlamına gelmez; muayenelerin önemli bölümü tanı, takip ve ameliyatsız tedavi planıyla sonuçlanır.
- Muayeneye ilaç listeniz, önceki raporlarınız ve varsa anjiyo CD’nizle gelmek gereksiz tekrarları azaltır; çoğu muayene için aç gelmek gerekmez.
“Hangi bölümden randevu alacağım?”
“Bacağım yürürken ağrıyor; kardiyolojiye mi, kalp damar cerrahisine mi yazılayım?” MHRS’de ya da özel bir muayenehane ararken bu soru çok sık sorulur. Yanlış bölüme gidip zaman kaybetme kaygısının yanında, bir de “Cerraha gidersem ameliyat derler” korkusu vardır.
Kısa yanıt: Kardiyoloji kalbin kendisine; kalp ve damar cerrahisi ise kalbe ek olarak vücudun atardamar, toplardamar ve lenf damarlarına daha geniş bir çerçeveden bakar. Göğüs ağrısı, çarpıntı ve tansiyon için genellikle önce kardiyolojiye; varis, bacak şişliği, yürürken bacak ağrısı, şah damarı ve aort raporları, ameliyat kararı ve ikinci görüş için kalp ve damar cerrahisine başvurulur.
İki branş birbirinin rakibi değil, aynı kalp ekibinin iki parçasıdır. Aşağıdaki tablo ve bölümler şikâyetinize göre doğru kapıyı bulmanıza yardım eder. Ani ve ağır belirtilerde ise hiçbir bölüm randevusu beklenmez: 112 aranır.
Kardiyolog ile kalp ve damar cerrahı arasındaki fark nedir?
Kardiyoloji, kalp hastalıklarının tanısına, ilaç tedavisine ve kateterle yapılan girişimlere odaklanan bir uzmanlık dalıdır. EKG, ekokardiyografi, efor testi ve ritim kayıtları kardiyoloğun temel araçlarıdır; koroner anjiyo ve stent gibi işlemler de çoğunlukla girişimsel kardiyologlar tarafından yapılır.
Kalp ve damar cerrahisi ise kalp, aort ve vücut damarlarının cerrahi ve damar içi (endovasküler) tedavisiyle ilgilenen cerrahi uzmanlık dalıdır. Bu alan yalnız ameliyattan ibaret değildir; varis, toplardamar yetmezliği, bacak atardamar tıkanıklığı ve lenfödem gibi pek çok hastalığın tanısı, ameliyatsız tedavisi ve uzun dönem takibi de bu dalın işidir.
| Konu | Kardiyoloji | Kalp ve damar cerrahisi |
|---|---|---|
| Ana odak | Kalbin işlevi ve ritmi; koroner hastalığın ilaç ve kateter tedavisi | Kalp, aort, atardamar, toplardamar ve lenf damarı hastalıklarının cerrahi, damar içi ve ameliyatsız tedavisi |
| Sık kullanılan tetkikler | EKG, ekokardiyografi, efor testi, Holter, koroner anjiyo | Fizik muayene, renkli Doppler ultrason, BT anjiyografi ve anjiyo değerlendirmesi |
| Tipik girişimler | Koroner stent, kalp pili, ritim işlemleri | Bypass, kapak ve aort ameliyatları, şah damarı ve bacak damarı cerrahisi, varis tedavileri, diyaliz fistülü |
| Birlikte çalışılan alanlar | Kalp konseyi, TAVI, aort stent-greft ve bazı periferik girişimler | Kalp konseyi, TAVI, aort stent-greft ve bazı periferik girişimler |
Kalp ve damar cerrahı hangi hastalıklara bakar?
Kalp ve damar cerrahisinin ilgilendiği başlıca durumlar şunlardır:
- Koroner arter hastalığında ameliyat kararı ve bypass mı stent mi değerlendirmesi
- Kalp kapağı hastalıklarında cerrahi ya da kateterle kapak değişimi kararı (aort darlığı ve TAVI)
- Aort genişlemesi (anevrizma) ve aort yırtılması (aort genişlemesinde takip ve ameliyat sınırı)
- Şah damarı darlığı (şah damarı yüzde kaç tıkalıysa ameliyat gerekir)
- Bacak atardamarlarında damar tıkanıklığı ve diyabetik ayak yarası gelişen hastalarda dolaşım değerlendirmesi
- Varis, toplardamar yetmezliği ve derin ven trombozu
- Lenfödem ve lipödem gibi kronik şişlikler
- Diyaliz için damar yolu (diyaliz fistülü)
- Kalp ve damar ameliyatı öncesi hazırlık, ameliyat sonrası takip ve ikinci görüş
Hangi şikâyette önce kime gitmelisiniz?
Aşağıdaki tablo genel bir yol haritasıdır; kesin yönlendirmeyi muayene eden hekim yapar. Bazı şikâyetlerde iki bölüm de doğru bir başlangıç noktası olabilir.
Bacakla ilgili şikâyetler için ayrıntılı rehberler
Varis ve bacak şişliği için varis için hangi doktora gidilir yazımıza, yürürken bacak ağrısında yapılabilecekler için bacak damar tıkanıklığında yürüme egzersizi rehberimize bakabilirsiniz.
| Şikâyet | İlk başvuru | Kalp ve damar cerrahı ne zaman devreye girer? |
|---|---|---|
| Ani başlayan, dinlenmekle geçmeyen göğüs ağrısı, terleme, nefes darlığı | 112 ya da acil servis | Acil değerlendirmeden sonra gerekirse (ör. acil bypass ya da aort yırtılması) |
| Eforla gelen, dinlenince geçen göğüs ağrısı | Kardiyoloji | Anjiyoda çok damar ya da sol ana koroner hastalığı varsa kalp konseyinde |
| Çarpıntı, ritim bozukluğu | Kardiyoloji | Genellikle gerekmez |
| Yüksek tansiyon | Aile hekimi, iç hastalıkları ya da kardiyoloji | İki kol arasında belirgin tansiyon farkı ya da aort hastalığı şüphesinde |
| Kalpte üfürüm, kapak darlığı ya da kaçağı raporu | Kardiyoloji | Ciddi kapak hastalığında ameliyat ya da TAVI kararı aşamasında |
| Yürürken baldır, uyluk ya da kalçada ağrı; dinlenince geçiyor | Kalp ve damar cerrahisi (ya da kardiyoloji) | Atardamar tıkanıklığı değerlendirmesi, egzersiz ve ilaç planı, girişim kararı |
| Varis, bacakta ağırlık, akşamları şişlik | Kalp ve damar cerrahisi | İlk başvurudan itibaren; Doppler ultrason ve tedavi planı |
| Tek bacakta ani şişlik, ağrı, ısı artışı | Aynı gün acil servis (pıhtı şüphesi) | Tanı sonrası tedavi ve takipte |
| Şah damarı darlığı raporu | Nöroloji ya da kalp ve damar cerrahisi | Darlığın derecesine ve belirtilere göre ameliyat ya da stent kararında |
| Aort genişlemesi raporu | Kalp ve damar cerrahisi (kardiyolojiyle birlikte) | Çap ve büyüme hızına göre takip ve ameliyat kararında |
| Diyaliz için damar yolu | Nefroloji yönlendirmesiyle kalp ve damar cerrahisi | Fistül planlamasında ve sorunlu fistülde |
| İyileşmeyen ayak yarası, soğuk ve solgun ayak | Kalp ve damar cerrahisi (şeker hastalığında çok disiplinli) | Dolaşım değerlendirmesi ve damar açma kararında |
| Kol ya da bacakta kalıcı şişlik | Kalp ve damar cerrahisi ya da lenfödemle ilgilenen hekim | Lenfödem, lipödem ve toplardamar kaynaklı şişliğin ayrımında |
| Ameliyat önerildi, emin değilim | Kalp ve damar cerrahisi (ikinci görüş) | Seçeneklerin ve risklerin yeniden değerlendirilmesinde |
Kalp ve damar cerrahına gitmek ameliyat olacağım anlamına mı gelir?
Hayır. Kalp ve damar cerrahı muayenesi çoğu zaman tanı, takip ya da ameliyatsız bir tedavi planıyla sonuçlanır. Örneğin NHS bilgilendirmesine göre bacak atardamar hastalığı büyük ölçüde yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaçlarla tedavi edilir; düzenli egzersiz ve sigarayı bırakmak belirtileri hafifletmenin temelidir. Küçük aort genişlemeleri düzenli ölçümle izlenir; lenfödem ve lipödemde konservatif bakım ön plandadır.
Edirne Merkez’deki muayenehanede değerlendirilen başlıca konular şunlardır:
- Varis ve toplardamar yetmezliğinde renkli Doppler ultrason değerlendirmesi; uygun hastada endovenöz lazer (EVLA), skleroterapi ve köpük skleroterapi gibi kapalı varis tedavisi seçenekleri
- Lenfödem ve lipödemde ayırıcı tanı, kompresyon ve konservatif bakım planı
- Bacak atardamar hastalığında muayene, Doppler değerlendirmesi, yürüme egzersizi ve ilaç planı; gerekirse ileri tetkik ve hastaneye yönlendirme
- Kalp ve damar ameliyatı öncesi danışmanlık, ameliyat sonrası takip ve ikinci görüş
Muayenehanede neler yapılmaz?
Açık kalp, kapak ve aort ameliyatları, şah damarı ve diyaliz fistülü ameliyatları ile anjiyo, stent ve TAVI gibi işlemler hastane ortamında yapılır; muayenehanede bu işlemler yapılmaz. Muayenehanenin rolü doğru tanı, seçeneklerin anlaşılır biçimde anlatılması, gerekiyorsa uygun merkeze yönlendirme ve sonrasındaki takiptir. Hekimin eğitimi ve deneyim alanları hakkımda sayfasında yer alır.
Muayene nasıl yapılır? Aç mı gitmeli, neler getirmeli?
Muayene ayrıntılı bir öyküyle başlar: Şikâyetin ne zaman başladığı, kaç metre yürüyünce ağrının geldiği, sigara, şeker hastalığı, tansiyon, kolesterol ve ailede damar hastalığı sorgulanır. Ardından kasık, diz arkası ve ayaktaki nabızlar elle değerlendirilir; bacakların rengi, ısısı ve yara olup olmadığı incelenir. Varis muayenesi ayakta yapılır.
Gerekirse aynı muayenede renkli Doppler ultrasonla toplardamar ya da atardamar akımı değerlendirilir. Bacak atardamar hastalığı şüphesinde kol ve ayak bileği tansiyonlarının karşılaştırıldığı ayak bileği-kol basınç indeksi (ABPI) tanıda yol gösterir. Daha ayrıntılı görüntüleme gerekirse BT anjiyografi ya da hastanede anjiyo planlanabilir.
Aç gitmeli misiniz? Kalp ve damar cerrahisi ya da kardiyoloji muayenesi için genellikle aç gelmeniz gerekmez. Aynı gün açlık şekeri, kolesterol gibi kan tahlilleri ya da kontrastlı bir tetkik planlandıysa size verilen açlık talimatına uyun. Düzenli ilaçlarınızı, özellikle kan sulandırıcıları, hekiminize danışmadan kesmeyin.
Muayeneye getirmeniz gerekenler
- Kullandığınız tüm ilaçların listesi ya da kutularının fotoğrafı (kan sulandırıcılar dahil)
- Önceki ekokardiyografi, Doppler, tomografi ve MR raporları
- Anjiyo yapıldıysa rapor ve görüntülerin CD’si ya da bağlantısı
- Son kan tahlilleri: böbrek işlevi, şeker (HbA1c), kolesterol, kan sayımı
- Geçirilmiş ameliyatların epikriz (taburcu) raporları
- Şikâyet notlarınız: ne zaman başladı, ne kadar yürüyünce ağrı geliyor, şişlik günün hangi saatinde artıyor
- Bacak muayenesi için rahat kıyafet ve kullanıyorsanız varis çorabınız
- Sormak istediğiniz soruların yazılı listesi
Kardiyolog ve cerrah birlikte nasıl karar verir?
Karmaşık kalp ve damar hastalıklarında kararı tek bir hekim değil, kalp konseyi (Heart Team) verir. 2018 ESC/EACTS kılavuzu, kardiyolog ve kalp cerrahından oluşan bu ekibin düzenli toplanmasını ve hastaya dengeli, çok disiplinli bir karar sunmasını önerir. Koroner hastalıkta bypass ile stent, aort darlığında TAVI ile cerrahi arasındaki seçim bunun tipik örnekleridir.
Sizin rolünüz de önemlidir: Seçenekler, beklenen yararlar ve riskler anlaşılır biçimde anlatılmalı; tercihleriniz kararın parçası olmalıdır. Kardiyolog ile cerrah farklı önerdiyse bu çoğu zaman iki yolun da makul olduğu bir sınır durumu gösterir. Ortak görüşme istemek ya da ikinci görüş almak meşru bir haktır.
Yanlış bilinenler
- “Kalp damar cerrahı yalnız ameliyat yapar.” Muayenelerin önemli bölümü tanı, takip ve ameliyatsız tedaviyle ilgilidir.
- “Varis basit bir sorun, damar uzmanına gerek yok.” Varisin altında toplardamar yetmezliği olabilir; doğru tedavi Doppler değerlendirmesiyle planlanır.
- “Yürürken bacak ağrısı yaşlılığın doğal parçasıdır.” Dinlenince geçen bacak ağrısı atardamar tıkanıklığının ilk belirtisi olabilir; NHS de bunun yaşlanmaya bağlanmaması gerektiğini vurgular.
- “Kardiyolog ile cerrah rakiptir.” Karmaşık durumlarda iki branş aynı ekipte birlikte çalışır.
Hangi durumlarda poliklinik değil, 112?
Bazı belirtiler randevu, bölüm seçimi ya da muayenehane beklemez. Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden ambulans çağırın ve kendiniz araç kullanmayın.
Acil olmayan şikâyetler için
Tek bacakta ani şişlik ve ağrı gibi durumlarda aynı gün acil servise başvurun; kalp krizi belirtileri için kalp krizi sayfamıza bakabilirsiniz. Acil olmayan şikâyetler için Edirne Merkez’deki muayenehanede hafta içi 09:00–18:00, cumartesi 09:00–14:00 saatlerinde değerlendirme yapılır; randevu için +90 545 351 52 57 numarasına telefonla ya da WhatsApp üzerinden ulaşabilirsiniz. Adres bilgisi Edirne kalp ve damar cerrahisi ve iletişim sayfalarındadır. Muayeneden önce risk etkenlerinizi gözden geçirmek için kalp-damar risk hazırlığı aracını kullanabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Kalp damar cerrahisi hangi şikâyetlere bakar?
Kalp ve damar cerrahisi; varis ve bacak şişliği, yürürken bacak ağrısı, soğuk ya da yarası iyileşmeyen ayak, şah damarı ve aort raporları, lenfödem ve diyaliz fistülü gibi damar sorunlarına, ayrıca ameliyat gerektirebilecek koroner ve kapak hastalıklarına bakar. Ameliyat önerilmiş hastalarda ikinci görüş ile ameliyat öncesi ve sonrası takip de bu alanın işidir.
Kardiyoloji doktoru kalp damarlarına bakar mı?
Evet. Kalbi besleyen koroner damarların hastalığı kardiyolojinin temel alanıdır; koroner anjiyo ve stent çoğunlukla kardiyologlar tarafından yapılır. Damar yapısı karmaşıksa ya da bypass düşünülüyorsa karar kalp cerrahıyla birlikte verilir. Bacak, boyun ve aort damarlarında ise kalp ve damar cerrahisi daha sık ilk başvuru yeridir.
Tansiyon için kalp damar mı kardiyoloji mi?
Yüksek tansiyonun tanısı, takibi ve ilaç ayarı genellikle aile hekimi, iç hastalıkları ya da kardiyoloji tarafından yapılır. Kalp ve damar cerrahı değerlendirmesi; iki kol arasında belirgin tansiyon farkı, aort darlığı ya da genişlemesi şüphesi gibi damar kaynaklı bir sorundan şüphelenildiğinde gündeme gelir.
Kalp damar cerrahisi muayenesine aç mı gidilir?
Genellikle hayır. Muayene, Doppler ultrason ve çoğu poliklinik değerlendirmesi için aç gelmeniz gerekmez. Aynı gün açlık şekeri, kolesterol gibi kan tahlilleri ya da kontrastlı bir tetkik planlandıysa size verilen açlık talimatına uyun. Düzenli ilaçlarınızı, özellikle kan sulandırıcıları, hekiminize danışmadan kesmeyin ve ilaç listenizi yanınızda getirin.
Kalp damar cerrahisi anjiyo yapar mı?
Bu, damar bölgesine ve kuruma göre değişir. Kalp damarlarının (koroner) anjiyosu çoğunlukla kardiyologlar tarafından yapılır. Bacak, boyun ve aort gibi periferik damarların anjiyosu ve damar içi girişimler kalp ve damar cerrahları, kardiyologlar ya da girişimsel radyologlar tarafından yapılabilir. Anjiyo hastane ortamında yapılan bir işlemdir; muayenehanede yapılmaz.
Kalp damar cerrahisi muayenesinde Doppler aynı gün yapılır mı?
Renkli Doppler ultrason, damar muayenesinin parçasıdır ve Edirne’deki muayenehanede uygun durumlarda muayeneyle aynı gün planlanabilir; randevu alırken şikâyetinizi belirtin. Doppler, varis ve toplardamar yetmezliğinde geri kaçışı, atardamar hastalığında ise darlığın yerini ve derecesini gösterir. Varis için başvuru ve tedavi seçenekleri varis için hangi doktora gidilir rehberinde ayrıntılı anlatılır.
Yürürken bacak ağrısı için hangi doktora gidilir?
Belli bir mesafe yürüyünce baldır, uyluk ya da kalçada başlayan ve dinlenince birkaç dakikada geçen ağrı, bacak atardamarlarında daralmanın belirtisi olabilir. Bu şikâyetle kalp ve damar cerrahisine ya da kardiyolojiye başvurabilirsiniz. Ağrı dinlenirken de sürüyorsa, ayakta iyileşmeyen yara ya da parmaklarda morarma varsa aynı gün değerlendirme gerekir; ayak aniden soğuyup soluklaştıysa ve şiddetli ağrı varsa 112’yi arayın.
Kaynaklar
- Türk Kalp ve Damar Cerrahisi Derneği
- Türk Kardiyoloji Derneği
- 2018 ESC/EACTS Guidelines on myocardial revascularization – kalp konseyi (Eur Heart J 2019; PMID 30165437)
- NHLBI: Heart Surgery
- NHS: Peripheral arterial disease (PAD)
- MedlinePlus: Peripheral Arterial Disease
Kaynaklar genel bilgilendirme çerçevesini destekler. Kaynak ve kanıt standardımız · Editöryal politika
Op. Dr. Ahmet Okyay · Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı, Edirne. Trakya Üniversitesi’nde uzmanlık eğitimi; varis, lenfödem, lipödem, periferik damar hastalıkları ve kalp cerrahisi alanlarında klinik deneyim.
Tıbbi içerik Op. Dr. Ahmet Okyay tarafından 10 Ekim 2026 tarihinde gözden geçirildi.
